De zon geeft mensen een prettig en ontspannen gevoel. Bovendien stimuleert de zon de aanmaak van vitamine D. Vitamine D hebben we nodig voor de vorming van sterke botten en het in stand houden van een goede weerstand.

Dat we niet onbeperkt van de zon kunnen genieten komt door de UV-straling in het zonlicht. Te veel UV-straling kan schade aan de huid veroorzaken. Kom daarom hieronder meer te weten over onze zon en de relatie met UV-straling.

 

Zonneweetjes

Centrum van ons zonnestelsel

De Zon is een G-type hoofdreeksster uit de middelgrote klasse. Ze is 332.946 maal zo zwaar als de Aarde, verreweg het zwaarste object in ons zonnestelsel. De Zon bevat 99,86% van de massa van ons volledige zonnestelsel. Deze massa bestaat voornamelijk uit waterstof, in de buitenste lagen zo'n 70 massaprocent. Het andere veelvoorkomende element is helium, zo'n 28 massaprocent. 

Hoogte van de zon

Hoe hoger de zon staat, hoe sterker de zonkracht. De afstand die UV-stralen door de dampkring moeten afleggen is het kortst in de middag als de zon recht boven u staat. Als uw schaduw heel kort is, moet u dus extra voorzichtig zijn. De hoogte van de zon hangt af van: 

  • Het jaargetijde: in de zomer is in Nederland de zonkracht sterker dan in de winter. In de zomer is de zonkracht in de middag maximaal 6 of 7; in de winter vaak minder dan 1. In de tropen maakt het jaargetijde geen verschil.
  • Het tijdstip op de dag: de zonkracht is in Nederland het sterkst tussen 12.00 en 15.00 uur. 
  • De plaats op aarde: hoe dichter bij de evenaar, hoe sterker de UV-straling en hoe kleiner de seizoensverschillen. Maar ook: hoe hoger (in de bergen), hoe sterker de UV-straling.

Bij kou ook UV

De hoeveelheid UV-straling hangt niet af van de temperatuur. Ook op een zonnige dag met lage temperaturen kan er veel UV-straling zijn. Wintersporters weten dat uit ervaring. Op een hoogte van 2.000 meter is de UV-straling soms bijna 30% sterker dan op zeeniveau. De atmosfeer is dunner en de lucht is schoner. Daarnaast weerkaatst verse sneeuw zo’n 80 tot 90% van de UV-straling. Die situatie is extreem. Een onbeschermde huid kan dan in heel korte tijd verbranden. Vooral wanneer de wintersport in het voorjaar plaatsvindt. Door de kou merken mensen dan vaak te laat dat hun huid verbrand is. 

Gat in de ozonlaag

Dankzij de ozonlaag bereikt slechts een klein deel van alle UV-straling het aardoppervlak. Er is op bepaalde plaatsen op de wereld sprake van verdunning van de ozonlaag. Door dit relatieve ‘gat in de ozonlaag’ bereikt meer UV-straling het aardoppervlak. Dit effect is het grootst in het zuidpoolgebied. In Nieuw-Zeeland en Australië heeft dit al geleid tot adviezen van de overheid om de blootstelling aan zonlicht te beperken.

Wereldwijd worden er maatregelen genomen om de ozonlaag te beschermen. Dit lijkt succes te hebben. Bij recente metingen lijkt de ozonlaag niet verder te worden aangetast. De verwachting is zelfs dat de ozonlaag de komende tientallen jaren langzaam zal herstellen. Tegelijk speelt echter de klimaatverandering. Hierdoor zijn er minder wolken en schijnt de zon vaker waardoor meer UV-straling het aardoppervlak bereikt. Het is nog onduidelijk of de klimaatverandering het mogelijke herstel van de ozonlaag zal tegenwerken. Een goede bescherming tegen UV-straling blijft dan ook belangrijk, nu en in de toekomst. 

Maximale dagelijkse UV-straling

Er is een maximale hoeveelheid UV-straling die de huid per dag kan verdragen zonder dat zij verbrandt. Dit noemt men MED (minimale erytheem dosis). Die maximale hoeveelheid is afhankelijk van het huidtype en verschilt van persoon tot persoon. Iemand met huidtype 3 kan langer in de zon voordat er zonnebrand optreedt dan iemand met huidtype 1. En tussen 12.00 en 15.00 uur verbrandt een blootgestelde huid sneller dan in de vroege ochtendzon. Wie verstandig zont, probeert verbranding van zijn huid te voorkomen.

Huidreacties

Bepaalde stoffen kunnen de huid gevoeliger maken voor UV-straling, of in combinatie met UV-straling huidreacties veroorzaken zoals jeuk, bultjes en snellere verbranding. Men noemt deze stoffen fototoxisch. Waspoeders, levensmiddelen, cosmetica (oogschaduw, lipstick, dagcrème, parfum, deodorant enzovoort) en medicijnen kunnen dit soort stoffen bevatten. Ook sommige planten bevatten fototoxische stoffen, zoals de beruchte ‘berenklauw’. Soms komen dergelijke ongewenste reacties van de huid door stoffen die van nature in ons lichaam voorkomen. Alleen medisch onderzoek kan uitwijzen wat er precies aan de hand is en wat er eventueel tegen zo’n huidreactie te doen is. Ga voor advies naar uw huisarts. 

Als de huid verbrandt

Bijna iedereen is wel eens verbrand door de zon. Een lichte verbranding geeft een rode of roodbruine huid met een lichte zwelling. Bij ernstige verbranding wordt de huid ook pijnlijk en gaan er veel cellen dood in de opperhuid. Hierdoor gaat de huid na een aantal dagen vervellen. In extreme gevallen ontstaan er ook blaren. Het rood worden van de huid (de medische term is ‘erytheem’) is een waarschuwingssignaal. Het treedt op als de huid op één dag meer UV-straling krijgt dan zij kan verdragen. Als aan het einde van de middag blijkt dat de huid rood is, is die grens al ver overschreden. Maar vaak is de verbranding pas later op zijn hevigst. De waarschuwing om uit de zon te gaan of een T-shirt aan te trekken komt dan ook meestal te laat. Gun de verbrande huid de tijd om te herstellen: ga direct uit de zon en vermijd deze een paar dagen, totdat de huid zich heeft hersteld.

Zonne-allergie

Sommige mensen hebben een huid die allergisch reageert op UV-straling. Anti-zonnebrandmiddelen laten UV-straling door, dus kan nog steeds zonne-allergie ontstaan. Mensen met een zonne-allergie kunnen het beste al vroeg in het voorjaar hun huid heel voorzichtig aan de zon laten wennen. Het komt ook voor dat iemands huid één van de stoffen in een anti-zonnebrandmiddel niet kan verdragen. Dan kunnen bijvoorbeeld bultjes, jeuk of juist snellere verbranding ontstaan. Ga bij dergelijke reacties direct uit de zon. Probeer later eventueel een ander merk antizonnebrandmiddel. Ga naar een huidarts als de klachten aanhouden.

Ontstaan van huidkanker

UV-straling beschadigt huidcellen. Na een dagje zonnen zijn er per huidcel ontelbare beschadigingen aan het erfelijk materiaal (DNA). Als DNA beschadigd raakt, kan een cel deze schade zelf repareren. Als de schade te erg is, gaat de cel dood of verliest de cel de controle over de celdeling. Als er te veel beschadigingen zijn, blijft er soms een ‘foutje’ zitten. Bij elke volgende blootstelling aan UV-straling komen er nieuwe foutjes bij. Hoe meer UV-straling iemand in zijn leven opdoet, hoe groter het risico dat het DNA onherstelbaar beschadigd raakt. Dit kan leiden tot huidkanker. Hoeveel beschadigingen iemand in z’n leven kan oplopen zonder onherstelbare gevolgen, weet men niet.

Bij het ontstaan van huidkanker legt men onder meer verband met:

  • De totale hoeveelheid UV-straling die iemand in de loop van zijn leven opdoet. De UV-straling van de zon en van zonne-apparatuur moet u bij elkaar optellen.
  • Een overmatige blootstelling aan UV-straling tijdens de kinderjaren (tot ongeveer het 15e jaar). Dit vergroot het risico op huidkanker op latere leeftijd.
  • Het aantal keren dat iemand is verbrand. Naarmate iemand vaker verbrandt, neemt het risico op huidkanker toe.

Informatie-etiket

Op de etiketten van anti-zonnebrandmiddelen staat apart vermeld of het middel bescherming biedt tegen zowel UVB- als UVA-straling. Steeds vaker staat er een speciaal logo op het etiket: een rondje met daarin de letters UVA. UVB-straling verbrandt de huid, terwijl UVA-straling de huid versneld veroudert. Meestal staat ook de categorie van bescherming en de daarbij horende zonbeschermingsfactoren (SPF) vermeld. Onder ‘hoge bescherming’ vallen bijvoorbeeld 30 - 50 SPF. Onder ‘zeer hoge bescherming’ valt SPF 50+. De beschermingsfactor is een standaardmaat voor hoe lang de huid beschermd is tegen de straling van de zon.

Voordelen van UV-straling

Korte termijn

  • Gevoel van welbevinden (maar weinig bescherming tegen UV-schade).
  • Bruining van de huid.
  • Huidverdikking door UVB (daardoor enige bescherming tegen UV-schade).
  • Aanmaak vitamine D.

Lange termijn

  • Gunstige effecten bij bepaalde huidaandoeningen.
  • Verminderde kans op botontkalking en botbreuken.
  • Mogelijk minder risico op bepaalde soorten kanker.

Vitamine D

We hebben vitamine D nodig om gezond te blijven. Het is goed voor sterke botten en tanden, en speelt een belangrijke rol bij het in stand houden van de weerstand. Vitamine D is ook belangrijk bij het voorkomen van botontkalking en botbreuken, vooral bij oudere vrouwen. Recent onderzoek wijst uit dat vitamine D mogelijk ook het risico op bepaalde soorten kanker kan verkleinen.

Gezonde voeding levert een deel van de noodzakelijke vitamine D, zoals vette vis (zalm en makreel), ei, margarine, halvarine en roomboter. Zonlicht is de belangrijkste bron van vitamine D. Onder invloed van UVB-straling wordt vitamine D aangemaakt in de huid. Het is niet zo dat hoe meer UV-straling de huid krijgt, hoe meer vitamine D er wordt aangemaakt. Er is een maximum aan de productie.

Risicogroepen

Er zijn groepen mensen waarbij het nodig kan zijn om de hoeveelheid vitamine D aan te vullen omdat zij risico lopen op een tekort aan vitamine D.

De risicogroepen zijn:

  • Kinderen tot 4 jaar. Zij hebben extra vitamine D nodig voor de opbouw van hun botten en tanden. In zuigelingenvoeding en opvolgmelk is die extra vitamine D al toegevoegd. Ouders die dat niet gebruiken, krijgen het advies om hun kind extra vitamine D te geven.
  • Zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven. Ouderen. Zij hebben extra vitamine D nodig omdat hun huid minder goed vitamine D kan aanmaken. Vooral ouderen die weinig buiten komen, moeten oppassen voor een tekort aan vitamine D.
  • Mensen met een van nature donkere huidskleur. Hun huid moet namelijk veel langer aan zonlicht blootstaan om dezelfde hoeveelheid vitamine D aan te maken. In Nederlandse winters kan bij deze mensen een tekort ontstaan.
  • Mensen die om religieuze redenen niet of nauwelijks met ontblote huid in de zon komen.
  • Mensen die weinig daglicht zien, zoals nachtwerkers.

end faq

Bronnen: KWF Kankerbestrijding, Wikipedia

Meer informatie nodig?

Bedrijfsnaam:
Contactpersoon:
Postcode:
Land:
E-mail:
Telefoon:
Mijn vraag:

Nederland

Dreumex B.V. (Hoofdkantoor)
Dommelstraat 1
5347 JK Oss
icon phone telefoon +31 (0)412 - 406 506
icon email   mail@dreumex.com

Belgie

N.V. Dreumex S.A.
Bredestraat 4
2000 Antwerpen
icon phone telefoon +32 (0)3 - 353 04 60
icon email   mail@dreumex.com

Social media